८ कार्तिक २०७८, सोमबार

‘फोहोर व्यवस्थापन प्राथमिकताको विषय नै बनेन’

  प्रकाशित मिति
१३ आश्विन २०७८, बुधबार १५:२७



शिक्षा, स्वास्थ्य, ब्यापार, रोजगार एवम् यातायातका हिसाबले झापाको विर्तामोड सुविधासम्पन्न मानिन्छ । भारत तथा तेस्रो मुलुकसँगको ब्यापारिक सम्बन्ध, आवासका लागि सुरक्षित स्थल मानिने बिर्तामोडको साइनो पूर्वी पहाडसँग पनि त्यतिकै महत्वपूर्ण छ । पहाडमा उत्पादित कृृषिजन्य सामग्रीको बिक्री तथा भण्डारण केन्द्र र पहाडको आवश्यकता आपूर्तिस्थलका रूपमा रहेको विर्तामोड पूर्वक्षेत्रकै आकर्षक केन्द्र एवम् हरेक मानिसको रोजाइको स्थल पनि बनिरहेकै छ । पूर्वकै आकर्षक केन्द्रका रूपमा रहेको विर्तामोड सुविधा सम्पन्न भए पनि बढ्दो जनघनत्वसँगै उत्पादित फोहोरको दीर्घकालीन व्यवस्थापन गर्न नसक्दा शहर बेलाबेलै दुर्गन्धित बन्छ । शहरमा फैलिएको दुर्गन्धले प्रत्येक मानिसको स्वास्थ्यमा चुनौती पनि थपिरहेको छ । शहर सफा हुन सकेन भने त्यो शहरको सौन्दर्य र त्यहाँ बसोबास गर्नेको स्वास्थ्य अवस्था पनि राम्रो रहन सक्दैन । आवरणको राम्रोले वास्तविकता छेक्दैन । राज्यको पुनःसंरचनापछि स्थानीयतहको निर्वाचन भएको पाँच वर्ष पुग्नै लागेको छ । जनप्रतिनिधि निर्वाचित भएर आएको यो अवधिमा पनि फोहोर व्यवस्थापनको दीर्घकालीन व्यवस्थापन किन हुन सकेन ? यसै विषयमा विर्तामोड नगरपालिकाका प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत गणेशप्रसाद दाहालसँग रेजिना गौतमले गरेको कुराकानीको प्रमुख अंश :

० विर्तामोडमा फोहोर व्यवस्थापनका लागि के पहल हुँदैछ ?
– गत भदौमा राष्ट्रिय राजनीतिमा मान्यताप्राप्त यहाँ क्रियाशील दलका प्रतिनिधिसहितको एउटा समिति बनेको छ । उक्त समितिले ल्याण्डफिल्डका लागि कता-कता जमिन हेर्ने काम गरे पनि ठोस काम हुन सकेको छैन । व्यवस्थापनको सवालमा अहिले यस्तो काम भयो भन्ने बेला अझै भइनसकेको स्वीकार गर्नैपर्छ ।

० समितिले १० दिनभित्र सिफारिस गर्ने भन्ने हल्ला थियो जग्गा सिफारिस भयो त ?
– खासमा भन्ने हो भने यहाँ फोहोर व्यवस्थापन प्राथमिकताको विषय बन्न सकेकै छैन । यो तत्काल समाधान गर्नुपर्ने समस्या हो, तर विसर्जनस्थलको अभावले सडक किनारामा फोहोर थुप्रिँदै आएको छ । केही ठाउँमा ल्याण्डफिलका लागि जग्गा हेरे पनि ती क्षेत्रमा अवरोध देखिएको छ । विर्सजनस्थल उपलब्धताका लागि नगरपालिकाले असोज २ गते १५ दिनको म्याद राखेर सार्वजनिक सूचना पनि गरेका छौँ । खोज अध्ययन तथा सिफारिस समिति नामक उक्त समिति गठन भएपछि एकपटक बैठक बस्यो । नगरमा गठित वातावरण तथा विपद व्यवस्थापन समिति संयोजक तथा वडा नंं. ४ का वडाध्यक्ष कुलप्रसाद संग्रौलासहित अरु जनप्रतिनिधिहरू पनि कांग्रेसको १४औँ महाधिवेशनमा व्यस्त हुनुहुन्थ्यो । अब त्यो सकिएको छ । अब समितिले पनि केही काम पक्कै गर्ला । हामी नगरपालिकाका तर्फबाट पनि प्रयास गरिरहेका छौँ । गठित समितिका सम्बन्धमा यति नै दिन भन्ने समय तोकिएको थिएन ।

० विर्तामोडमा दैनिक कति फोहोर उत्पादन हुन्छ ?
– नियमित फोहोर नउठेका कारण यत्ति नै भन्न सक्ने अवस्था त छैन । फाल्ने ठाउँ अभावमा नियमित फोहोर उठाउन सकिँदैन । विर्तामोड क्षेत्रमा दैनिक कति फोहोर उत्पादन हुन्छ भन्ने चाहिँ अनुमानकै भरमा भन्नुपर्ने हुन्छ । सरदरमा दैनिक १० ट्रयाक्टर जति होला ।

० फोहोर व्यवस्थापनमा स्थानीयवासी कत्तिको सचेत छन् ?
– यो मूल्याङ्कन गर्नका लागि पहिले नगरले नियमित रूपमा फोहोर उठ्ने वातावरण बनाउनु पर्‍यो अनि मात्र भन्न मिल्छ । अहिले त हामीले नै सडकमा फोहोर फाल्ने अवसर दिइरहेका छौँ । दीर्घकालीन फोहोर बिसर्जन गर्ने ठाउँ भएपछि फोहोरलाई ग्रेडिङ कसरी गर्ने ? भन्ने विषयमा जनचेतनाको पनि आवश्यकता छ ।

० मुख्य समस्या ल्याण्डफिल्डको कि फोहोर उठाउने ?
– समस्या ल्याण्डफिल्डको नै हो ।

० फोहोर उठाउनका लागि मात्र काठमाडौंको संस्थासमक्ष पुग्नुपर्ने के बाध्यता थियो र भन्ने गुनासो पनि सुनिन्छ नि !
– फोहोर व्यवस्थापनका क्षेत्रमा गरिएका विभिन्न ठाउँका अभ्यास हेर्दा सरकारी निकायबाट मात्रै भएको काम खासै प्रभावकारी देखिएका छैनन् । त्यसैले पनि निजी क्षेत्रसँगको सहकार्य गरिएको हो । जहाँसम्म काठमाडौंको संस्था भन्ने कुरा छ– हामीले चाहेर मात्र हुँदैन, सार्वजनिक खरिद ऐनअनुसार सूचना सार्वजनिक गरेर उक्त सूचनाअनुसार सूचीकृत हुन आएका संस्थाहरूबाट छान्ने हो । सोहीअनुसार सूचना सार्वजनिक गरेका थियौँ । उक्त सूचनाको म्यादभित्र पाँचवटा संस्था सूचीकृत हुन आए । तीमध्येबाट सबभन्दा कम कष्टमा जसले गर्न सक्छ । त्यसैलाई दिने हो । हामीले पनि त्यही गरेका हौँ ।

० फोहोर बिसर्जन गर्न सक्ने खालको विर्तामोड क्षेत्रमा ऐलानी जमिन कतै छैन ?
– यो नगर यस्तो नगर हो जहाँ अलि ठूलो भू–भाग भएको जंगल र खोला क्षेत्र छैन । ऐलानी जग्गा भएका ठाउँमा बस्ती (सुकुम्बासी बस्ती) छ । बुझाइ फरक भएका कारण पनि फोहोर व्यवस्थापन समस्या समाधान नभएको हो । त्यसमा पनि विर्तामोडको समस्या त अहिलेको मात्र होइन । जहाँ शहरीकरण हुन्छ त्यहाँ अवश्य पनि फोहोर बढ्छ नै । ३०औँ वर्षदेखिको यो समस्या समाधानका लागि राजनीतिक दल, विभिन्न सामाजिक संस्थाले फोहोरलाई मेजर होइन माइनर समस्याका रूपमा हेरेका छन् । फोहोरको दीर्घकालीन व्यवस्थापन मेजर विषय बन्नै सकेन ।

० बिर्तामोडले फोहोरको समस्या कहिलेसम्म भोग्नुपर्ला ?
– सबैको इच्छाशक्ति हुने हो भने तुरुन्तै हुन्छ । समस्याको समाधान गर्ने हामीले नै हो । दीर्घकालीन समाधान गर्न नसक्नु नगरको कमजोरी नै हो । हामी लागिरहेका छौँ । खोजी गरिरहेका छौँ ।

० तपाइसँग अपेक्षा राखेका नगरवासीलाई के भन्नुहुन्छ ?
– विर्तामोड नगरमा जम्मा तीनवटा काम गर्ने सोचेको थिए । पहिलो फोहोर व्यवस्थापन, ग्रिनबेल्ट र सिसी क्यामेरा जडान । ग्रिनबेल्ट सडक विभागले रोक्यो, फोहोर व्यवस्थापन सबैको मेजर विषय बन्न सकेन, बुझाइ माइनर भयो । फोहोर व्यवस्थापनका लागि अघि पनि भने कार्यालयका तर्फबाट पनि पहल भइरहेको छ, जनप्रतिनिधिहरू, राजनीतिक दल, सामाजिक संघ-संस्था सबैसँग अनुरोध गरिरहेका छौँ । फोहोर विर्सजनका लागि ठाउँ उपलब्ध गराएपछि फोहोर उठ्न सकेन भने मात्र मेरो कार्यक्षमतामाथि प्रश्न उठाउनुहोला भनेर यो नगर आउनेवित्तिकै पनि भनेको छु । अहिले पनि त्यही हो ।



प्रतिक्रिया दिनुहोस !
सम्बन्धित खबरहरु

पाँचथरको फिदिम नगरपालिका-४ सरखण्डेमा भएको बस दुर्घटनामा घाइते भएका दुई जनाको मृत्यु भएको छ । उपचारका लागि समर्पित अस्पताल पुऱ्याइएका

खोटाङ (रासस) हङकङमा पत्रकारिता गर्दै आउनुभएका धरानका पत्रकार किसन राईको भिरबाट लडेर खोटाङमा मृत्यु भएको छ । धरान उपमहानगरपालिका–१५ घर

हिन्दूमाथि भइरहेको आक्रमणको विरोध गर्दै प्रर्दशन एचएस सिंह, राजविराज बंगलादेशमा अल्पसंख्यक हिन्दूमाथि भइरहेको आक्रमणको विरोधमा हिन्दू युवाहरूले सप्तरी सदरमुकाम राजविराजमा

बेपत्ता पारिएका व्यक्तिको छानबिन आयोगले द्वन्द्वपीडित भनेर जारी गरेको परिचयपत्र देखाएर सिंहदरबार प्रवेश गर्न पाइने भएको छ । गृह मन्त्रालयमा