८ कार्तिक २०७८, सोमबार

आयातित नारा स्थापित गराउन काङ्ग्रेसले आत्मसमर्पण गऱ्यो : पीएल सिंह

  प्रकाशित मिति
९ आश्विन २०७८, शनिबार ०४:५९


‘२०४७ को संविधान अवैधानिक तरिकाबाट मार्नुको अर्थ जनताले बुुझ्दै छन्’

२०४६ सालको जनआन्दोलनका सर्वाेच्च कमाण्डर तथा काङ्ग्रेसका नेता गणेशमान सिंहका सुपुत्र पिएल सिंह अहिले न कुनै पदमा हुनुहुन्छ न त काङ्ग्रेस पार्टीमै । पदभन्दा ‘कज’ र बोली भन्दा ‘एक्सन’का लागि जीवनका ६ दशक लड्नुभएका ७८वर्षीय सिंह सर्वसाधारण, सञ्चारकर्मी र काङ्ग्रेसकै कार्यकर्तामाझ पनि प्रिय हुनुहुन्छ । उहाँले नेपालमा गणतन्त्र स्थापना नहुँदै जनआन्दोलन ०६२/०६३ अगाडि नै प्रजातन्त्र खानेले लोकतन्त्र दिन सक्दैनन् भन्ने विचार लेख्दै त्यसैमा वकालत गदैँ आउनुभएको छ । त्यसकारण देशमा संविधान कार्यान्वयन नभएको र वास्तविक लोकतन्त्र आउन नसकेको बताउने उहाँ ०४७ सालकै संविधानलाई पुनःस्थापित गरि समयसुहाउँदो हिसाबले परिमार्जन गरेर लागू गरेमा मात्रै देशमा प्रजातन्त्र कायम हुन्छ भन्ने अडान राख्नुहुन्छ । ‘पिपुल म्यान’को रूपमा चिनिने उहाँ एउटा निष्ठा, इमान्दार र स्वच्छ राजनीति गर्न रुचाउँछु भन्नुहुन्छ । आदर्श महापुरुषका सुपुत्र पीएल सक्रिय रुपमा राजनीतिमा नभए पनि उहाँ देशमा प्रजातन्त्रको स्वाद चखाएको २०४७ सालको संविधानलाई मृत्युवरण गराएर नयाँ संविधान ल्याइ देशमा गणतन्त्र स्थापना हुनु विधि र संविधानविपरीतका कार्य भएकोे ठोकुवा गर्नुहुन्छ । जनताको बलीदानबाट प्राप्त प्रजातन्त्र रक्षा गर्ने २०४७ सालको संविधान मास्नु र विदेशीको इशारामा देशमा गणतन्त्र र धर्म निरपेक्षता स्थापित गर्नुले देशमा प्रजातान्त्रिक विधि र प्रकृया मासिएको र यसले देशलाई बर्बादीको दिशामा धकेल्ने निश्चित रहेको उहाँले उहिल्यैदेखि बताउँदै आउनुभएको छ । अहिले संविधानको सही कार्यान्वयन हुन नसकेको र विरोधमा संविधानका पानाहरू जल्दै गर्दा उहाँले उठाउँदै आएका यी मुद्धा विचारणीय र महत्वपूर्ण छन् । उहाँसँग यी र यस्तै विषयमा केन्द्रित रहेर केही समयअघि गरिएको कुराकानी :

० संविधान २०४७ सालको संविधान किन मारियो ?

– नेपालमा पहिलो पटक नेपाली जनता र नेता मिलेर शान्तिपूर्ण आन्दोलन गरी राजालाई पनि सहमतिमा लिएर बल्ल २०४७ सालको संविधान बनेको थियो । यहाँका नेताले दिल्लीमा सहमति गरेर ल्याएको संविधान थिएन त्यो । भारतको डिजाइन तथा उसँगको सम्झौताविना यहाँका जनता र नेता अनि राजाको नैतिक बलमा २०४७ को संविधान आएको हो । यस्तो संविधानलाई परायाको आँखा लाग्नु र परायाभक्तिमा रमाउनेहरूले सिध्याउनु अनौठो कुरा होइन ।

० यसलाई मार्नुको खेलचाहिँ के हो त ?

– यसमा नजिककै छिमेकीको खेल छ । म राजा ज्ञानेन्द्रले कार्यकारी अधिकार दिएपछि मन्त्री भएको व्यक्ति हुँ तर उनले लिएको त्यो कदम चाहिँ असंवैधानिक छ भनेर भन्ने व्यक्ति मै थिएँ । प्रजातन्त्र भनेको विश्वास आस्था अनि संविधान हो । तर राजा र सात पार्टी मिलेर जनताको संविधान खान पाइँदैन । यसमा जनतामाझ जानु पर्दछ भन्ने म थिएँ । राजा ज्ञानेन्द्रलाई तपाईंले संविधानको बलात्कार गर्नुभयो भनेर मैले आँटका साथ भनेको थिएँ । जनआन्दोलन १ र २ भन्ने पनि हुन्छ ? त्यस्तो कुनै देशमा पनि भएको छैन । यो त आइएनजीओ र एनजीओको नारा थियो । उनीहरूको एजेण्डा मात्रै स्थापित गरिदियो त्यस आन्दोलनले । भनेपछि ०४७ को संविधान बध गर्नुको तात्पर्य मिलाएर बुझ्नुस् ।

० नेपाली काङ्ग्रेसका नेताहरू बिपी कोइराला, गणेशमान र कृष्णप्रसाद भट्टराईले प्रजातन्त्रका लागि पुऱ्याएको योगदान र बलिदानलाई नेपाली काङ्ग्रेसले बिर्सिएरको हो ?

– उहाँहरूको योगदानलाई काङ्ग्रेसले पूरै बिर्सेको छ । हिजोजस्तो काङ्ग्रेस अहिले सिंगो र संगठित छैन । हिजो कृष्णप्रसाद र गणेशमान जस्ता नेताले किन काङ्ग्रेस छोड्नु पऱ्यो । विभिन्न गुट, उपगुटमा काङ्ग्रेस बाँडियो र छिन्नभिन्न भएको छ । प्रजातन्त्रमा विरासतको राजनीति हुँदैन तर काङ्ग्रेसमा यो हाबी छ । नेताले जनता र कार्यकर्ता दुवैलाई हेर्नुपर्छ तर काङ्ग्रेसभित्र यो परिपाटी बसेको छैन । यसकारण काङ्ग्रेस पार्टीमा मात्रै होइन आमजनताले पनि काङ्ग्रेसबाट केही पाउन सकेनन् । नेताहरूले बोलेपछि गर्न सक्नु पर्दछ । अहिले जे मन लाग्यो बोल्ने तर केही नगर्ने नेताको जमात काङ्ग्रेसमा छ । नेता नै भएनन् काङ्ग्रेसमा । नेताले जनता र देशको हितमा अडान लिन्छ तर काङ्ग्रेसका नेताले केही अडान लिन सकेनन् । २००७ साल देखिको उपलब्धि भनेको २०४७ सालको संविधान थियो । यति लामो संघर्षपछि प्राप्त गरेको प्रजातान्त्रिक संविधान मास्न काङ्ग्रेसका नेताहरू जिम्मेवार छन् । काङ्ग्रेस नीति र सिद्धान्तविनाको पार्टी बन्न पुग्यो । आयातित नारा र मागलाई स्थापित गराउन काङ्ग्रेसले आत्मसमर्पण गऱ्यो ।

० देशमा गणतन्त्र स्थायी रूपमा टिक्छ जस्तो लाग्छ त यहाँलाई ?

– देशले नयाँ संविधान पाएको भनिए पनिसरकार फेरिने काम मात्रै भएको छ । मान्छे र राजनीतिक शक्ति टेस्ट भइसकेका र जनतामा असन्तुष्टि बढेकोले टिक्ने अपेक्षा गर्न सकिन्न ।

० यहाँले भन्दै आउनुभएको प्रजातन्त्र खानेले लोकतन्त्र दिन सक्दैनन्, जनताले लोकतन्त्रको आश नगरे हुन्छ त ?

– वास्तविक लोकतन्त्र कहाँ छ नेपालमा देखाउनुस् त ! लोकतन्त्र संविधानको शब्द र बोलीचालीमा मात्रै छ । लोकतन्त्र भनेको विधिको शासन हो, तर यहाँका जनता र नेताले ल्याएको संविधान विधि र प्रकृयाविनै हत्या गरियो । यदि संविधान फाल्नु थियो भने जनताको जनमत लिएर गर्नु पर्दथ्यो । संविधान फ्याँक्नु थियो भने संवैधानिक प्रक्रिया र बाटोबाटै फ्याँक्नु पर्दथ्यो । ०६२ सालको आन्दोलन राजा ज्ञानेन्द्र शाहको निरंकुशताविरुद्ध थियो, तर संविधानलाई नै प्रजातान्त्रिक विधि र प्रक्रियाविनै फालियो । एनजिओ र आइएनजीओको नारा स्थापित गराउने काम त्यो आन्दोलनले गऱ्यो । प्रजातन्त्र भनेको विधिको शासन हो । बेलायतमा प्रजातन्त्र छ तर संविधान छैन भने नेपालमा किन चाहियो ? अहिले डिभाइड एण्ड मिस रुल भयो, यो उचित होइन प्रजातन्त्रमा । प्रजातन्त्रमा डर पनि हुन्छ भर पनि हुन्छ जनतामा । नेपालमा वास्तविक प्रजातन्त्र स्थापित हुन सकेको छैन ।

० अहिलेको संविधान जनताले पचाउँदैनन् भन्न खोज्नुभएको ?

– सत्य कुरा छिप्दैन, ढिलो-चाँडो जनताले थाहा पाउनेछन् यो संविधान किन आयो र कसका लागि भनेर !

० २०४७ सालको संविधान उपयुक्त हो भन्ने कुरा भारतले पनि महशुस गरेको कुटनीतिक वृत्तबाट आइरहेको छ, के भारतले २०४७ सालको संविधान पुनस्थापित गराउन चाहेको हो त ?

– कुन व्यवस्था अँगाल्ने भन्ने कुरा नेपाली जनता र नेताको विवेक एवम् निर्णयमा निर्भर हुनुपर्नेमा अहिले नेताहरू परायाको एजेन्ट बनेका छन् । त्यसले गर्दा व्यवस्था कस्तो राख्ने र फाल्ने भन्ने उतैको निर्देशनमा नेताहरूले काम गरेको छिपेर छिप्दैन । यो अलि ढिलो भयो । उनीहरू अहिलेको राजनीतिक व्यवस्थामा छिरेपछि अन्यौलमा परेको प्रष्टै हुन्छ । कुटनीतिक रुपमा मिलाउन पनि ०४७ सालको संविधान अपरिहार्य देख्दैछु । ‘वान पिल्लर टु सिस्टम’ नै ठीक थियो भन्ने बल्ल महशुस उसले गरेको छ । उनीहरूले यहाँ नयाँ व्यवस्थाको टेस्ट मात्रै गरेको प्रमाणित हुँदैछ । संघीयता, समावेशीता र धर्मनिरपेक्षता आयातित कुरा थिए । हामी मधेशी पहाडे मिलेका मान्छेलाई खलबल्याउने काम उनैले गरे ।

० किटेरै भनौँ न- नेपालको संविधान २०७२ ले स्थायित्व लिन सक्दैन होइन त ?

– तत्कालिक सात पार्टी भारतका एजेन्ट बने । उनीहरूले एक वर्षमै संविधान ल्याए तर कुन हिसाबले ल्याए ? राजनीतिक दलमा नैतिकता र इमान्दारिता भएन । खाली अराजकता देखियो । यस्तोमा संविधानले स्थायित्व पाउला भन्ने के छ आधार ? संविधानको कार्यान्वयन नहुँदै जनता राजनीतिक दलप्रति रुष्ट बने । लोकतन्त्र र प्रजातन्त्र उही हो खाली शब्दमा मात्रै फरक छ । पार्टीहरू मिलेर मिलीजुली खाएका छन्, यसलाई स्वच्छाचारीता नभनेर के भन्ने ? बोल्ने र तर काम नगर्ने प्रवृत्ति हाबी भयो, यसैलाई लोकतन्त्र भन्ने संविधान कार्यान्वयन भएको मान्ने ? अनि देशमा प्रजातान्त्रिक व्यवस्था छ भन्ने ? यी सबै कुरा जनताले बुझ्न थालेका छन् ।

० अब प्रजातन्त्र कसरी बलियो बन्छ ? देशमा राजनीतिक स्थायित्व आउँछ त ?

– स्मार्ट मोवाइल भएर भएन अहिलेको समयमा त्यसलाई चलाउन जान्ने सीप पनि चाहियो । देशलाई कसरी बनाउने र चलाउने भन्ने कुरा सोचविचार र काम गर्ने कुरा नेपाली जनताकै हातमा छ । दशकौँको दौरानमा नेपाली राजनीतिले दिएको पाठ के हो भने नेताहरू विदेशीको एजेन्टका रूपमा काम गर्दाको परिणाम नेपाली जनताले भोगिरहेका छन् । नेपाली जनताले दृढभावका साथ चाहेमा प्रजातन्त्र अवश्य स्थायी रूपमा अगाडि बढ्छ, अन्यथा… जे पनि हुन सक्छ ।

प्रस्तुति : गोविन्द लुईंटेल



प्रतिक्रिया दिनुहोस !
सम्बन्धित खबरहरु

पाँचथरको फिदिम नगरपालिका-४ सरखण्डेमा भएको बस दुर्घटनामा घाइते भएका दुई जनाको मृत्यु भएको छ । उपचारका लागि समर्पित अस्पताल पुऱ्याइएका

खोटाङ (रासस) हङकङमा पत्रकारिता गर्दै आउनुभएका धरानका पत्रकार किसन राईको भिरबाट लडेर खोटाङमा मृत्यु भएको छ । धरान उपमहानगरपालिका–१५ घर

हिन्दूमाथि भइरहेको आक्रमणको विरोध गर्दै प्रर्दशन एचएस सिंह, राजविराज बंगलादेशमा अल्पसंख्यक हिन्दूमाथि भइरहेको आक्रमणको विरोधमा हिन्दू युवाहरूले सप्तरी सदरमुकाम राजविराजमा

बेपत्ता पारिएका व्यक्तिको छानबिन आयोगले द्वन्द्वपीडित भनेर जारी गरेको परिचयपत्र देखाएर सिंहदरबार प्रवेश गर्न पाइने भएको छ । गृह मन्त्रालयमा