१३ श्रावण २०७८, बुधबार

दुई वर्ष लगाएर खडा भयो ‘तासको घर’

  प्रकाशित मिति
६ श्रावण २०७८, बुधबार ०३:३२



देउवाको नेतृत्वमा ‘अग्रगामी यात्रा’ शुरु !

दुई वर्ष लामो प्रयासपछि माओवादी प्रचण्ड ‘तासको घर’ बनाउन सफल भएका छन् । शेरबहादुर देउवालाई मूली थापेर घर बनाउनुअघि प्रचण्डले केपीलाई हटाएर आफैं प्रधानमन्त्री बन्ने कसरत गरेका थिए । उक्त प्रयास असफल हुने देखिएपछि उनी माधवकुमार नेपाललाई प्रधानमन्त्रीका रूपमा अघि सारेर केपीको घर भत्काउने प्रयत्नमा लागेका हुन्, तर प्रचण्डको दोस्रो कोशिस पनि सफल हुन सकेन । अन्ततः शेरबहादुर देउवालाई अघि सारेर प्रचण्ड आफ्नो ‘अग्रगमनतर्फको यात्रा’ सूरक्षित गर्न सफल भएका छन् ।

केपी शर्मा ओलीका विरुद्ध एकजुट हुने पक्षले ‘बाह्रबुँदे सम्झौताबाट शुरु भएको राजनीतिक यात्रामा उत्पन्न क्रमभङ्गतालाई पुनः लयमा फर्काउन सफल भएको’ दाबी गरेका छन् । उनीहरूले वर्तमान संविधान र संसद् जोगाउन सक्नु नै अहिलेको सबैभन्दा ठूलो उपलब्धि भएको बताएका छन् ।

दोस्रो पटक संसद् विघटनको घोषणा हुँदा निवर्तमान प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीमा अदालतबाट विघटन सदर हुने र, ताजा जनादेशमा जाने मार्गप्रशस्त हुन सक्ने विश्वास थियो । तर जब पश्चिमा शक्ति बाउँठिएको र, न्यायिक जिम्मेवारीमा रहेकाहरूको ‘हाउभाउ’ परिवर्तन भएको महसूस केपीले गरे त्यसपछि उनले आफ्नो रणनीतिक चाल बदलेका थिए । एमालेको आन्तरिक एकता बलियो बनाउने र, महन्थ ठाकुर नेतृत्वको पार्टीलाई विश्वासमा राखिरहने सोचका साथ केपी ओलीले आफ्ना कार्ययोजना अघि सारे । माधव नेपाल पक्षले राखेका सबै मागहरू सम्बोधन गरी दश सदस्यीय कार्यदलद्वारा तयार पारिएको दशबुँदे सहमति कार्यान्वयन गर्न पनि केपी तयार भएका हुन् । तर माधव नेपालको सोचमा केपीको लचकताले कुनै असर प्रभाव पार्न सकेन । एमाले एकताका निम्ति कार्यदलमा बसेर काम गर्ने माधव पक्षका पाँच ‘युवा’ नेताहरू समेत आफैंले गरेको सहमति (दशबुँदे) मा अड्न सकेनन् ।

२०४६ सालमा प्रजातन्त्र स्थापना भएयता सत्तारुढ पार्टीभित्रको अन्तरसङ्घर्षका कारण सत्ता गुम्ने र पार्टी विभाजन हुने क्रमको यो पाँचौँ श्रृङ्खला हो । २०५१ सालमा तत्कालिक प्रधानमन्त्री गिरिजाप्रसाद कोइराला र गणेशमान सिंहबीचको अन्तरसङ्घर्षका कारण काङ्ग्रेस सरकार विस्थापित भएको थियो । २०५३ सालमा गिरिजाप्रसाद कोइराला र तत्कालिक प्रधानमन्त्री शेरबहादुर देउवाबीच उत्पन्न मनमुटाव काङ्ग्रेस नेतृत्वको सरकार विस्थापित हुने मूख्य कारण बनेको थियो । त्यसबेला शेरबहादुर देउवाले विश्वासको मत लिने क्रममा गिरिजाप्रसाद कोइरालाले काङ्ग्रेसकै दुई जना सांसदलाई मतदानका बेला संसदमा अनुपस्थित गराएर देउवानेतृत्वको सरकार विस्थापित गरिदिएका थिए ।

त्यसपछि २०५४ सालमा लोकेन्द्रबहादुर चन्द नेतृत्वको सरकार राप्रपाकै तत्कालिक नेता सूर्यबहादुर थापा अग्रसर भएर ढालिदिएका थिए । २०५९ सालमा शेरबहादुर देउवा नेतृत्वको सरकार विस्थापन गराउन पनि तत्कालिक काङ्ग्रेस सभापति गिरिजाप्रसाद कोइरालाले नै निर्णायक भूमिका निर्वाह गरेका थिए । त्यो समयमा गिरिजाप्रसाद कोइराला देउवाविरुद्ध नलागेको भए संसद् विघटन (२०५९ जेठ) हुने, काङ्ग्रेसमा विभाजन आउने र राजाबाट जननिर्वाचित सरकार अपदस्थ हुनुपर्ने थिएन । तत्कालिक सत्तारुढ काङ्ग्रेसमा उत्पन्न अन्तरसङ्घर्षको अन्तिम परिणाम नै २०५९ असोज १८ गतेको घटना थियो ।

रोचक तर दुःखद् पक्ष के हो भने २०५९ जेठ आठ गते विघटित संसद् पुनस्र्थापित (२०६३ वैशाख ८-११) भएर नयाँ बाटोमा हिँडेको मुलुकमा पुरानै प्रवृत्ति र घटनाक्रम दोहोरिएको छ । यसपटक नेकपा एमालेको असन्तुष्ट नेता माधवकुमार नेपालले आफ्नै पार्टीको सरकार विस्थापित गर्न निर्णायक भूमिका निर्वाह गरिदिए । यसरी तीन दशकभित्र पाँचौँ पटक एकै प्रकृतिका घटना भएका छन्, यसले नेपालमा कुनै पनि दलको बहुमतप्राप्त सरकार आफ्नो पूरा (५ वर्षे) कार्यकाल चल्न सक्दैन भन्ने सन्देश दिएको छ । माधवकुमार नेपालले परिपक्व सुझबुझ देखाउन सकेका भए न केपी ओली दोस्रो पटक संसद् विघटन गर्ने ठाउँसम्म पुग्ने थिए न एमालेनेतृत्वको सरकार विस्थापित भएर काङ्ग्रेस नेतृत्वमा माओवादी गठबन्धनकै सरकार बन्न सम्भव थियो ।

यो कस्तो सरकार ?

शेरबहादुर देउवाको नेतृत्वमा भएकोले वर्तमान सरकारलाई काङ्ग्रेसकै सरकार भन्न खोजिए पनि यसको अन्तर्यमा हेर्दा यो ‘माओवादी गठबन्धनको सरकार’ भएको स्पष्ट हुन्छ । माओवादीका हरेक अप्ठ्याराहरूमा मूख्य सहयोगी-सारथीको भूमिका निर्वाह गर्दै आएका शेरबहादुर देउवा प्रधानमन्त्री भएकोले मात्र यसलाई माओवादी गठबन्धनको भन्न मिल्ने होइन, यो सरकारलाई माओवादी गठबन्धनको भन्नुपर्ने अनेक कारण छन् ।

पहिलो कुरा, यो माओवादी अध्यक्ष प्रचण्डको इच्छा र योजनाअनुरुप (प्रकट रूपमा) बनेको सरकार हो । दोस्रो, गठबन्धनमा सामेल भएका अधिकाङ्श पात्रहरू प्रत्यक्ष या अप्रत्यक्ष रूपमा माओवादीकै विचार र रणनीतिको सेरोफेरोमा रहेर क्रियाशील भइरहेका छन् । प्रचण्ड, उपेन्द्र यादव र बहुराष्ट्रिय राज्यका हिमायती बाबुराम वर्तमान सत्ता गठबन्धनमा सामेल छन् र, उनीहरूले आफ्नो विचारको जित भएको ठानेका छन् । संसदमा (साउन ३ गते) बोल्दै बाबुरामले बाह्रबुँदे सम्झौताबाट शुरु भएको राजनीतिक यात्रा बीचमा लरबरिएको बताउँदै अब सही ठाउँमा आइपुगेको दाबी गरेका छन् । उनको दाबीले पनि वर्तमान सरकार माओवादी विचार र चाहनाअनुरुप गठन भएको शिद्ध गर्दछ ।

विदेशी सेना र हतियार ल्याएर भए पनि राजतन्त्र फाल्नुपर्छ भनी पञ्चायतकालमै प्रयास गर्ने माधवकुमार नेपाल पनि माओवादी भावकै व्यक्ति मानिन्छन् । राजा बलियो हुँदा राजाको प्रशंसामा समय बिताउने देउवा माओवादीलाई बलियो बनाउन पटक-पटक मूख्य भूमिका निर्वाह गर्ने नेताका रूपमा चिनिन्छन् र, उनी माओवादीलाई सहयात्री बनाएर अघि बढ्ने योजनावद्ध प्रयासमा विगत एक्काइस वर्षदेखि क्रियाशील हुँदै आएका छन् ।

त्यसैले यतिबेला अनेकथरी बीचको गठबन्धन देखिए पनि रसायन र विचार माओवादीकै भएकोले वर्तमान सरकारलाई माओवादी गठबन्धनको सरकारका रूपमा सम्बोधन गर्नु उपयुक्त हुने देखिएको छ ।

तीन दशकभित्र भएका पाँच घटनाले नेपालमा संयुक्त सरकार पूरा कार्यकाल नचल्ने, बहुमतप्राप्त एउटा दलको सरकार पनि चल्न नसक्ने र, समग्रमा कुनै पनि आकार-प्रकारका सरकार नचल्ने स्पष्ट सन्देश दिएको छ । प्रजातान्त्रिक अभ्यासमा देखापरेका यस्ता विचलन र विकृत घटनाले नेपाली राजनीतिजीवीहरूको अक्षमता र आत्मकेन्द्रीत सोचको उजागर मात्र गरेको छैन, नेपालमा दलीय व्यवस्थाले राजनीतिक स्थायित्व दिन नसक्ने सन्देश समेत दिएको छ ।

शेरबहादुर देउवाको नेतृत्वमा गठित माओवादी गठबन्धनको सरकारबाट मुलुकका ‘अर्बूदी समस्याको समाधान’हुन सक्ने अपेक्षा गरिएको छैन । अनेक लक्ष्य, अनेक सोच, चरित्र, व्यवहार र गन्तव्य भएका व्यक्ति या समूहहरूलाई टिपनटापन गरेर तासको घरझैँ बनाइएको वर्तमान सरकारले आफ्नै रक्षा गर्न सक्ने विश्वासका आधार पनि छैनन् । विश्वासको मत लिन विलम्ब गरिएको या मन्त्रिमण्डललाई पूर्णता दिएर विश्वासको मत लिन खोजिएको भए देउवालाई विश्वासको मत प्राप्त हुने सम्भावना क्षीण थियो । नाटकीय ढङ्गले प्राप्त गरेको विश्वासको मत जोगिने राजनीतिक स्थिति अहिले पनि छैन ।

पछिल्लो दशकमा नेपाली राजनीति न्यायिक र प्रशासनिक क्षेत्र झैँ पश्चिमा पकडमा गएको भए पनि तासको घरझैँ खडा भएको देउवा नेतृत्वको सरकार चुनावसम्म पुग्न सक्नेमा पनि भारी शङ्का छ । पश्चिमाले प्राप्त गरेको यो क्षणिक सफलतालाई छिमेकी मित्रराष्ट्रहरूले टुलुटुलु हेरेर मात्र बस्ने विश्वास गर्न सकिँदैन । देशको समय मात्र थप बर्बाद हुने अब निश्चित भएको छ । तथापि माओवादी कित्ताले भने देउवाको नेतृत्वमा अग्रगमनतर्फको आफ्नो यात्रा सफल हुने ठानेको छ ।



प्रतिक्रिया दिनुहोस !
सम्बन्धित खबरहरु

■ अनन्तश्री राजगुरु जगतगुरु वीरेन्द्र परम्हंश ज्योतिषाचार्य आजको पञ्चाङ्ग श्रीशाके १९४३ वर्षा ऋतु राक्षसनामक संवत्सर नेपाल सं. ११४१ वि.सं. २०७८

जापानको राजधानी टोकियोमा जारी ३२औँ ग्रीष्मकालीन ओलम्पिक खेलकूदमा आयोजक जापान पदक तालिकाको शीर्ष स्थानमा उक्लेको छ । अमेरिका र चीनलाई

प्रधानमन्त्री शेरबहादुर देउवा र संयुक्त राज्य अमेरिकाका विदेशमन्त्री एन्टोनी ब्लिंकेनबीच मंगलबार टेलिफोन सम्वाद भएको छ । टेलिफोन वार्तामा नेपाल र

सनत आचार्य, बेल्जियम गैरआवासीय नेपाली संघ बेल्जियमको मत गणनाको परिणाम सार्वजनिक भएको छ । मतदानको क्रममा आन्तर्पेनमा भएको झडपपछि आइतबार