१५ फाल्गुन २०७७, शनिबार

रणोद्दीपद्वारा आफ्नै अन्त्यको बिजारोपण

  प्रकाशित मिति
३० माघ २०७७, शुक्रबार १५:५९


(इतिहास)


वि.सं. १९४१ मार्ग, तदनुसार नभेम्बर, दिसम्बर १८८४ ई. तिर भायसराय लर्ड डफरीन चितौनमा शिकारको निमित्त आउने भएकाले श्री ३ रणोद्दीपसिंह, जीतजंग, रणवीरजंग, जद्धप्रतापजंग, ललितजंग, हजुरिया जनरल ध्वजनरसिंहका छोराहरू जेठा कर्णेल रण नरसिंह राणा र माहिला कर्णेल धीर नरसिंह राणा, बडा गुरुज्यू द्विजराज पाण्डे, ले. कर्णेल बहादुर गम्भीरसिंह रायमाझी, ले. कर्णेल जगतबहादुर राजभण्डारी, सुब्बा बलवानसिंह, रेजिडेन्ट गर्ल्ड स्टोन (Resident Girdlestone) पनि शिकार सवारीमा श्री ३ रणोद्दीपसिंहसँग गएका थिए । त्यस समय पाल्पा गौडा सम्हाली बसेका जनरल अम्बरजंग राणा पनि पाल्पाबाट शिकार सवारीमा आए । शिकार सवारीमा अम्बरजंगविरुद्ध प्रशस्त उजुरी-बेनामी पत्रहरू परे ।

शिकार सवारी चितौनमा श्री ३ रणोद्दीपसिहले भायसराय लर्ड डफरिनको भव्य स्वागत गरे, साथै प्रशस्त पाटेबाघका साथै अनेक प्रकारका जनावरहरू मारे । लर्ड डफरिनलाई श्री ३ रणोद्दीपसिंहले अति खुसी तुल्याइ फर्काए । वि.सं. १९४१ चैत्रमा श्री ३ रणोद्दीपसिंहका साथ गएका सम्पूर्ण जवानहरू काठमाडौं फर्के ।

शिकार सवारीबाट फर्कनासाथै श्री ३ रणोद्दीपले जनरल वीरशमशेरलाई ‘पहिले पनि तैँले दुई पटक पाल्पा गौँडाको तैनाथ लिई गएकै होस्, तँ लायक र सक्षम छस्, तसर्थ फेरि पनि पाल्पा गौँडाको तैनाथ लिई जा र त्यहाँ बिग्रेको स्थिति सम्हाल्’ भने । वीरशमशेरले– ‘महाराज ! बुबाको वर्षी सकेर जान परोस्’ भने । रणोद्दीपसिंहले पनि ‘हो त, वर्षी सिध्याई मात्र जा’ भनेकाले वीरशमशेर तत्काल पाल्पातर्फ गएनन् ।

प्रधानसेनापति धीरशमशेरको मृत्युपछि निजका छोराहरू अर्थात् शमशेर राणाहरूको ‘नूर’ (शिर) नै गि¥यो । हजुरिया जनरल ध्वजनरसिंहले राजकाजतर्फ स्व. धीरशमशेरको स्थान लिए । भाइ ध्वजनरसिंहलाई दाज्यू उ.क.ज. केदार नरसिंहले निर्देशन दिने गर्दथे । अब स्व. धीरशमशेरका छोराहरू याने शमशेर राणाहरूलाई भारदारहरूले वास्ता राख्न छोडे, सबै ध्वजनरसिंहतर्फै ओइरिन थाले । तसर्थ जंग गुट र शमशेर गुटहरूभन्दा नरसिंह गुट ज्यादै शक्तिशाली भयो ।

यत्तिकैमा भारतको ‘चुनारको किल्ला’मा ब्रिटिश–भारत सरकारले नजरबन्दीमा राखेका भूतपूर्व प.क.ज. जगतजंग राणा सो किल्लाबाट उम्कीइ नेपालको सरहद बरेवामा वि.सं. १९४१ चैत्रको आखिरमा आइपुगेको सूचना श्री ३ रणोद्दीप सिंहले पाए । श्री ३ रणोद्दीपको आदेशअनसार निज जगतजंगलाई बरवामै पक्री नेलसमेत ठोकी वि.सं १९४२ वैशाख ८ गते काठमाडौं ल्याइपुर्‍याए र ‘सिलखाना’मा थुनी राखे । जेष्ठ १५ गते नेल काटी ‘गोकर्ण’मा नजरबन्द गरी राखे । केही दिनपछि आफ्नै मनहरा दरबारमै नजरबन्दीमा राखे । त्यतिन्जेल भारततर्फबाट जगतजंगका सबै परिवारहरू काठमाडौं आइपुगिसकेका थिए ।

श्री ३ माहिली बहामहारानी हरिप्रियादेवी र ले. कर्णेल जगतबहादुर राजभण्डारीहरूको बिन्तीभाउ र अनेक प्रयासबाट केही दिनपछि जगतजंगलाई श्री ३ रणोद्दीपले आफ्नो नारायणहिटी दरबार (हाल राजदरबार) मै बोलाए । श्री ३ रणोद्दीपलाई देख्ने बित्तिकै जगतजंगले रणोद्दीपसिंहको खुट्टा समाई रुन थाले र ‘महाराज ! मैले सरकारको विरोधमा कुनै षड्यन्त्रमा लागेको होइन, बरु ममाथि नै षडयन्त्र गरियो’ भने । त्यसपछि बेलाबखतमा जगतजंगलाई रणोद्दीपसिंहले बोलाउन थाले । त्यसपछि रोजैझैँ महाराजको चाकडीमा जगतजंग आउन थाले । हुँदा-हुँदा महारानी हरिप्रिया देवीसँगै साथै समत खिचाए ।

भाइ-भारदारहरू पनि निजको चढ्ती-बढ्ती देखेर जगतजंगकै पछि लाग्न थालेकाले निजको शान-शौकत पुनः बढ्न थाल्यो । श्री ३ रणोद्दीपका नारायणहिटी दरबार (हाल राजदरबार) अगाडि एक ठूलो मसलाको रुख थियो जो पछि वि.सं. २०१७ सम्म छँदैथियो, सोही रुखमुनिको चौतारामा बसी एक दिन आफ्नो कडीदार समक्ष जगतजंगले भने- ‘यस रुखमा सत्रवटा टाउको झुन्ड्याउनुपर्ने भएको छ ।’ सो कुरा स्व. धीरशमशेरका ‘सत्रभाइ’ छोराहरूको कानमा पनि पर्‍यो । सो सुनेबाट स्व. धीर पुत्रहरू शतर्क हुनु स्वाभाविकै थियो, तर के गर्न सक्दथे र ! थाहा नपाएझैँ गरी चुप लागेर बस्न करै लाग्यो ।

(पुरुषोत्तमशमशेर जबराकृत ‘श्री ३ हरूको तथ्य वृत्तान्त’बाट)



प्रतिक्रिया दिनुहोस !
सम्बन्धित खबरहरु

ज्ञानमित्र अच्युदानन्द ब्राह्मण रामचंद्र उवाच : अब ओली कुन मुख लिएर संसदमा जानुहुन्छ ? निठल्ला चिन्तकलाई हाँसो उठ्यो, उसले समाचारको

सरकारले यही फागुन २३ गते प्रतिनिधिसभाको बैठक बोलाउन सिफारिश गर्ने निर्णय गरेको छ । प्रधानमन्त्री निवास बालुवाटारमा शुक्रबार साँझ बसेको

केशवप्रसाद भट्टराई १. प्रक्रिया अर्को कुरा हो तर सार्वभौम जनताले जुन दलको नेतालाई प्रधानमन्त्रीको रूपमा देखेर उसको नाउँमा भोट दिएर

नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (नेकपा) संंसदीय दलको प्रतिनिधिसभातर्फका मुख्य सचेतकमा विशाल भट्टराईलाई नियुक्त गरिएको छ । प्रधानमन्त्री तथा नेकपा संसदीय दलका