१० माघ २०७७, शनिबार

निर्णय गर्नुअघि…

  प्रकाशित मिति
२९ पुष २०७७, बुधबार ०१:००



■ बबिता बस्नेत

एकादेशमा एक नामी साधु रहेछन् । उनले मानिसहरूलाई दिने अर्ती-बुद्धिको बयान देशभरी फैलिएपछि एक दिन राजाले दरबारमा बोलाएछन् । भेटघाटका क्रममा साधुको कुराले प्रभावित राजाले उनलाई मन्त्री बनेर राजकाजमा सहभागी भइदिन अनुरोध गरे । आफ्नो काम राजकाज गर्ने होइन भन्ने जानकारी हुँदाहुँदै पनि राजाको अनुरोधलाई साधुले टार्न सकेनन् र मन्त्री बन्नका लागि शर्त राखे । राजाले जस्तो भए पनि शर्त स्वीकार्य छ भनेपछि उनले भने- ‘महाराज, मेरो लागि एउटा छुट्टै खाली कोठा दिइनुपर्ने छ जुन कोठामा कोही पनि छिर्न पाउने छैनन् । त्यो नितान्त मेरो ब्यक्तिगत प्रयोजनका लागि हुनेछ । कसैले उक्त कोठा खोलेर हेरेको दिन म पदबाट राजीनामा दिएर हिँड्नेछु । राजाको लागि दरबारको एउटा कोठा सामान्य कुरा थियो । खुशी भएर उनले भने- ‘तिम्रो लागि खाली कोठाको ब्यवस्था गरिने छ, त्यसमा कसैले चासो राख्ने छैन ।’

साधुले मन्त्री भएर राजकाजमा प्रवेश गरेपछि सोहीअनुरुपका राजकीय औपचारिक पोशाक लाउन थाले । राज्यमा कुनै अप्ठ्यारो परिस्थिति आयो कि राजाले उनलाई सोध्थे । मुलुकलाई दूरगामी प्रभाव पर्ने कुनै पनि ठुला निर्णयहरू गर्ने बेलामा मन्त्री आफूले शर्तसहित मागेको उक्त कोठामा पस्थे र निस्किएर आफ्नो निर्णय सुनाउँथे । एवम् रीतले दिनहरू बित्दै गए, एकपछि अर्को सही निर्णयहरू आउन थालेपछि मन्त्री मण्डलका अन्य पदाधिकारीले शङ्का गर्न थाले । त्यो कोठामा के छ जसका कारण मन्त्रीले यसरी निर्णयहरू दिन्छन् ? पक्कै कोही बाठो मानिस बसेको हुनुपर्छ । कोठामा कसैलाई पस्न नदिनुको कारण के हो ? कोही जासुसलाई पो राखेका छन् कि ? केही त छ… !

आफ्नो कोठा फोरिएको जानकारी पाएपछि मन्त्री पदबाट राजीनामा गर्दै उनले भने- ‘महाराज जब तपाईं मलाई कुनै कुरामा निर्णय लिनका लागि भन्नुहुन्थ्यो म यो कोठामा आएर मैले लगाएको आभुषणसहितको बस्त्र फुकाल्थेँ र के गर्दा सही हुन्छ भनी साधुको बस्त्र लगाएर सोच्थेँ ।

शङ्का-उपशङ्काहरू बढ्दै गयो र राजालाई अन्य पदाधिकारी र सल्लाहकारहरूले उकास्न थाले । ‘सरकार, यो मान्छेले छुट्टै कोठा त्यसै मागेको होइन, एक्लै कोठाभित्र पस्छ र हामी कसैलाई हेर्न दिँदैन, पक्कै केही त छ । अब सरकारले यसरी विश्वास गर्नु भएन, भित्र के छ हेर्नुपऱ्यो, सिपाही लगाएर कोठा फुटाउनु पऱ्यो । ’ सल्लाहकारहरूले बारम्बार भनेपछि राजालाई पनि के हो के हो भन्ने लाग्यो र एकदिन सिपाही लगाएर कोठा फोर्न लगाए । कोठाभित्रको अवस्था देखेर राजा र अन्य पदाधिकारीहरू छक्क परे । कोठा खाली थियो । पलेँटी मार्न पुग्ने एउटा चकटी कुनामा ओछ्याइएको थियो र एक छेउमा गेरुबस्त्र झुण्ड्याइएको थियो ।

आफ्नो कोठा फोरिएको जानकारी पाएपछि मन्त्री पदबाट राजीनामा गर्दै उनले भने- ‘महाराज जब तपाईं मलाई कुनै कुरामा निर्णय लिनका लागि भन्नुहुन्थ्यो म यो कोठामा आएर मैले लगाएको आभुषणसहितको बस्त्र फुकाल्थेँ र के गर्दा सही हुन्छ भनी साधुको बस्त्र लगाएर सोच्थेँ । औपचारिक बस्त्रमा मेरो मनमा लोभ, मोह र महत्वकाङ्क्षा पलाउन सक्थ्यो र म आफैलाई केन्द्रमा राखेर निर्णय गर्न सक्थेँ । कुनै पनि प्रकारको मोहबाट मुक्त भएर निर्णय गर्नका लागि मलाई यो कोठाको आवश्यकता थियो । त्यसैले सशर्त म यो पदमा आएको थिएँ । तपाईंले मेरो बचन तोड्नुभो, मैले राजीनामा गरेँ । ’ राजाले माफी मागे, धेरै सम्झाए तर उनी पदमा बस्न मानेनन् र कुनामा झुण्ड्याएको आफ्नो गेरुबस्त्र लगाएर बिदा भए ।

यो नीति कथा यो पङ्क्तिकारले सद्गुरुबाट सुनेकी हुँ । हामीले विगतदेखि वर्तमान सम्मलाई हेऱ्यौँ भने हाम्रो राजकाजका निर्णयहरू प्रायः आफूलाई केन्द्रमा राखेर भएका छन्, हुने गरेका छन् । राजनीति, प्रशासन, न्याय क्षेत्र मुलुकका कुनै पनि महत्वपूर्ण निकायमा रहेका नेतृत्वले देश र जनताकेन्द्रित निर्णयहरू गरेको कमै पाइन्छ । प्रशासनमा रहेका सचिव, मुख्यसचिवहरूले कसको पालामा के गरे ? सर्वोच्च अदालतका प्रधानन्यायाधीशहरूमध्ये कसको पालामा के भयो ? खोजी गर्ने हो भने ‘सिस्टम’ बसाउने अनुकरणीय कामहरू कमै भएका छन् । सुशीला कार्की प्रधानन्यायाधीश हुँदा विधिको शासनको ठुलो अपेक्षा गरिएको थियो, तर उहाँकै नेतृत्वमा मध्यरातमा आफ्नो निजी निवासमा गैरन्यायिक क्षेत्रका ब्यक्तित्वहरूलाई राखेर ८० जना न्यायाधीशहरूको नियुक्ति भयो । आफू र आफ्ना मान्छेले सिफारिश गरेका मानिसलाई नियुक्ति दिनका लागि न्यायक्षेत्रको इतिहासमा विधिविधान भन्दा निकै पर गएर गरिएको निर्णय थियो त्यो ।

गिरिजाप्रसाद कोइरालादेखि केपी ओलीसम्मले पदको बस्त्र लगाएरै निर्णयहरू गर्नुभो । वर्तमान परिस्थितिलाई विश्लेषण गर्ने हो भने पनि जस-जसले निर्णयको विरोध गरिरहनुभएको छ, ती सबै पदवाला बस्त्र धारण गर्नका लागि सङ्घर्षमा हुनुहुन्छ ।

राजनीतिक क्षेत्रमा २०४६ सालपछिका निर्णयहरूलाई हेर्दा गिरिजाप्रसाद कोइरालादेखि केपी ओलीसम्मले पदको बस्त्र लगाएरै निर्णयहरू गर्नुभो । वर्तमान परिस्थितिलाई विश्लेषण गर्ने हो भने पनि जस-जसले निर्णयको विरोध गरिरहनुभएको छ, ती सबै पदवाला बस्त्र धारण गर्नका लागि सङ्घर्षमा हुनुहुन्छ । माधव नेपाल र प्रचण्डलाई पदको लोभ नभएको भए प्रधानमन्त्रीलाई अविश्वासको प्रस्ताव र राष्ट्रपतिलाई महाभियोगको कुरा उठ्दैनथ्यो । यस्ता क्रियाकलाप नभएका भए शायद संसद विघटन हुने थिएन ।

प्रजातन्त्रपछिको ३० वर्षसम्म एउटा निःस्वार्थ नेतृत्व प्राप्त गर्न नसक्नु नेपाल र नेपालीका लागि दुर्भाग्यको कुरा हो । केपी ओलीले प्राधानमन्त्रीको रूपमा केही निर्णयहरू देशको हितमा गर्न खोज्नुभएको हो तर उहाँले आफ्नै सहयात्रीहरूको साथ पाउन सक्नुभएन । उहाँ स्वयम्का कमी-कमजोरीहरू पनि त्यत्तिकै रहे । राजकाजदेखि नियुक्तिसम्मका निर्णयहरू स्वार्थरहित हुन सकेका भए मुलुक अहिले फरक मार्गमा हिँडिरहेको हुने थियो । ठाउँ-ठाउँमा उद्योगहरू स्थापना भएर धेरै कुरामा हामी आत्मनिर्भर भइसक्ने थियौँ । भ्रष्ट्राचाररहित विधिको शासनको जग बसिसकेको हुने थियो ।

समयक्रममा नेताहरू मात्र होइन हामी नागरिक पनि आत्मकेन्द्रित बाटोमा हिँडिरहेका छौँ । निर्वाचनमार्फत नेतृत्व चयन हुने हुँदा प्रजातन्त्रमा नागरिकको भूमिका सबैभन्दा शक्तिशाली हुन्छ । मतदानमार्फत मुलुकको भविष्य निर्माण गर्ने नेतृत्व चुन्न पाउने अधिकार साथमा भएका हामी जनताले कस्तो भूमिका निर्वाह गरिरहेका छौँ ? अब आफूले आफैलाई फर्किएर हेर्ने बेला भएको छ । के हामी स्वार्थरहित छौँ ? के हामी बिनाप्रभाव मतदान गर्छौं ? जसले मुलुकमा ३० वर्षसम्म नारा, जुलुस, आरोप/प्रत्यारोपबाहेक अरु खासै केही गरेन फेरि हामी उनीहरूलाई नै मतदान गर्ने ? राज्यसंरचनामा रहेकाले मात्र होइन निर्णय गर्नुअघि जनताले पनि सोच्ने बेला आएको छ । न्यायालय, निर्वाचन आयोग या यस्तै महत्वपूर्ण निकायका साथै हरेक नेपाली नागरिकले आ-आफ्नो ठाउँबाट कुनै निर्णय गर्नुअघि स्वार्थको बस्त्र उतारी मुलुकलाई केन्द्रमा राखेर निर्णय गरौँ ।



प्रतिक्रिया दिनुहोस !
सम्बन्धित खबरहरु

‘संसद् पुनःस्थापना पहिलो प्राथमिकता’ नेपाली कांग्रेसका महामन्त्री डा. शशाङ्क कोइरालाले मुलुकमा राजनीतिक अवस्था अस्थिर हुँदै गएकाले तोकिएको समयमा निर्वाचन हुने

लमजुङमा निर्माणाधीन २७ मेगावाट क्षमताको दोर्दीखोला जलविद्युत् आयोजनाले हालसम्म ९६ प्रतिशत निर्माण सम्पन्न गरेको छ । हिमालयन पावर पार्टनर लिमिटेड

कमल पराजुली, बेनिड्रोम (स्पेन) स्पेनको कोस्टाब्लान्का क्षेत्रमा बस्ने नेपाली समुदायमा केही दिनयता कोरोना सङ्क्रमण बढेको छ । यसअघि केही नेपालीमा

डम्बर निदाल, डडेल्धुरा कोरोना भाइरसको सङ्क्रमण फैलिन नदिन क्वारेन्टिनका लागि प्रयोग भएका डडेल्धुराका विद्यालयहरूमा करोडौँको भौतिक क्षति भएको छ ।