१३ कार्तिक २०७७, बिहीबार

भाषिक र न्यायिक धरातलको कलंक

  प्रकाशित मिति
३ आश्विन २०७७, शनिबार ०४:३०


■ रामेश्वर राउत ‘मातृदास’

एकदिनको, एकक्षणको र केही मन्छेको प्रयासबाट भाषा बन्दैन । लिपिको त कल्पनै नगरौँ । आज हामीहरूले बोल्दै आइरहेको र प्रयोग भैरहेको अक्षर (वर्ण) हरू र यी वर्णहरूलाई अवलम्बन गर्ने देवनागरी लिपि बन्नका लागि, हजारौँ वर्षको अभिछिन्न तपस्या, शोध, साधना, प्रयोग र परीक्षणबाट मात्र सम्भव भएको हो ।

हाम्रा ती महान् अठासी हजार ऋषि–ऋषिका (आदि वैज्ञानिक)हरूको त्याग, तपस्स्या, साधना, समर्पण र शोध एवं असंख्य कवि, लेखक, साहित्यकारहरूले आफ्नो अमूल्य जीवन भाषाको सेवा, साधना, सम्मान र संरक्षणका लागि समर्पण गर्नुभएको छ । ती महामनाहरूको अथक साधना, समर्पण र त्यागको परिणाम नै आज हामीहरूले यो वाणी अर्थात् भाषा पाएका छौँ ।

भूगोल शरीर र भाषा देशको प्राण हो । भाषा राष्ट्र र समाजको पहिचान हो । भाषा घात त देशको प्राण हरण गर्ने जघन्य र अक्षम्य अपराध नै हो । सार्वभौमसत्ता सम्पन्न राष्ट्र र जनताको अस्तित्व र महत्व भाषासँग घनिष्ठ रूपमा जोडिएको हुन्छ । भाषामा देश र जनताको अगम्य र अदम्य शक्ति र सामथ्र्य रहेको हुन्छ । भाषा देशको ताकत र जनताको शान, सौभाग्य, गर्व र गौरव हो । भाषाले हरेक नागरिकको अन्तर–अभ्यन्तरमा स्वाभिमान र स्वाधीनताको असीम शक्ति र सामथ्र्य निरन्तर जगाइरहेको र जोगाइरहेको हुन्छ । पैसाले भाषामा भएको वर्ण (अक्षर) र यी अक्षरहरूलाई अवलम्बन गर्ने लिपिलाई खरीद गर्न सकिँदैन ।

कसैले चाहँदैमा लिपि र अक्षर बनाउन सक्दैन । जापानको खाञ्जी भाषाको लिपि र अक्षर (वर्ण)हरू चाइनिज भाषाले दिएको छ । अंग्रेजी भाषाको अक्षर (वर्ण)हरू र लिपि रोमन भाषाको हो । आफ्नो भाषालाई बचाउने सवालमा इजरायलीहरू अत्यन्त सजग र सहासी देखिएका छन् । घोरघमासन वर्षौंदेखिको युद्धको मैदानबाट समेत उनीहरूले आफ्नो हेब्रु भाषालाई जोगाएर संसारभरि जगाइराखेका छन् । आफ्ना भाषाको सेवा, सम्मान र संरक्षणका लागि इजरायलीहरूको भूमिका उदाहरणीय छ ।

पशुबाट मानिस बनाउने मूल माध्यम हो भाषा । हाम्रो आफ्नै मूल र कुल भाषा भएकै कारणले गर्दा हामी नेपालीहरू यो सृष्टिको शिरका गौरवशाली नागरिक हुने सौभाग्य पाएका हौँ ।

‘राष्ट्रगुरू योगी नरहरिनाथले ‘भाषा सुधारे सकल सुधार, भाषा बिगारे सकल बिगार’ भन्नुभएको छ । राष्ट्र र आम जनताको सर्वनाश भाषा भाँगभैलोबाट आरम्भ हुन्छ । यो सृष्टिमा भएका सम्पूर्ण तत्व भाषासँग जोडिएका हुन्छन् । भनौँ त यो सृष्टिमा (क) तन्त्र (ख) मन्त्र र (ग) यन्त्र यिनै तीन शक्तिको संयोजनबाट संसारमा रहेका सम्पूर्ण पदार्थहरू निरन्तर प्रयोग र परिचालित भैराखेका छन् । यी सम्पूर्ण तत्वहरूलाई मुखर गर्ने प्रमुख माध्यम भनेकै भाषा हो । भाषा नभए भगवान समेत मुखरर प्रकाशित हुन सक्दैनन् । यो जीवन्त वास्तविकताबाट भाषाको महत्व र महानता दिनको घामझैं छर्लङ्ग हुन्छ ।

यो सृष्टिका हामी सर्वसौभाग्यवान सभ्यतामा हुर्केका मानव समाजका सदस्य हौँ । देवनागरी लिपि र यसलाई अवलम्बन गरेका वर्णहरू यो सृष्टिमा भएका भाषा र लिपिहरूमध्येकै देवनागरी लिपि र वर्णाक्षरहरू नै सर्वाधिक पूर्ण र प्रमाणिक भएको तथ्य वैज्ञानिक अनुसन्धानबाट पुष्टि र प्रमाणित भैसकेको छ । आज आएका आधुनिक प्रविधिहरूमा देवनागरी लिपिमा आधारित भएका वर्णाक्षरहरू प्रयोग गर्नका लागि वैज्ञानिकहरूले सुझाइसकेका छन् । यसको यथार्थ कारण, अन्य भाषामा भएका लिपि र वर्णाक्षरहरूले वैज्ञानिक अनुसन्धान र आविष्कारबाट प्राप्त परिणामलाई प्रसारण गर्दा एक स्थानबाट अर्को स्थानमा पुग्दा बेग्लै सम्प्रेषण भएको वैज्ञानिक अनुसन्धानको निचोड छ । हामीहरूलाई यो गर्व र गौरवशाली सौभाग्य प्रदान गर्नुहुने हाम्रा सम्पूर्ण ती महामना ऋषिमुनि, ऋषिकाहरू, परमपुज्य पाणिनी, भाषा साहित्यकै सेवा, सम्मान र संरक्षणका लागि आफ्नो जीवन समर्पण गर्नुहुने कवि, लेखक, साहित्यकारहरू सधैं बन्धनीय हुनुहुन्छ । भाषाले दासबाट मालिक (स्वामी) र पराधीनबाट स्वतन्त्र बनाउँछ । पशुबाट मानिस बनाउने मूल माध्यम हो भाषा । हाम्रो आफ्नै मूल र कुल भाषा भएकै कारणले गर्दा हामी नेपालीहरू यो सृष्टिको शिरका गौरवशाली नागरिक हुने सौभाग्य पाएका हौँ ।

‘वेदोखीलो धर्म मूलम्, बसुधैव कुटुम्बकम्’ अर्थात वेद नै धर्मको मूल हो र चराचर जगतमा भएका सम्पूर्ण प्राणीहरू हाम्रा भाइबन्धुहरू हुन् भन्ने महानताको सन्देश सम्प्रेषण गर्ने प्रथम भाषा हो देवनागरी लिपिमा आधारित ‘संस्कृत’ भाषा । देवनागरी लिपि र यसमा भएका वर्णाक्षरहरूको भव्यता, सभ्यता, शालिनता, महानता, व्यापकता र कालजयिताका सम्बन्धमा सर्वाङ्ग वर्णन गर्न शब्द र समय थकित हुन्छन् । हामीहरूलाई यो महिमामण्डित सौभाग्य प्रदान गर्नुहुने हाम्रा प्रातः स्मरणीय पूर्वजहरू सधैं पुजनीय र बन्दनीय हुनुहुन्छ ।

सर्वोच्च अदालतलाई अचानो बनाएर मिति २०७६ साल मंसिर २७ गते भएको असंवैधानिक ‘इम्बोष्ड नम्बर प्लेट’ सम्बन्धी फैसलाले सम्मानित सर्वोच्च अदालत, संविधान, सार्वभौमसत्ता सम्पन्न नेपाल र आम नेपालीहरूको नैसर्गिक संवैधानिक भाषिक अधिकारलाई समाप्त बनाएको छ । अदातलको न्यायिक मर्यादा र सम्मानलाई धूलीमैदान बनाएको छ ।

भाषाको महाता र महत्वलाई नबुझेका र बुझी–बुझी बुझ पचाएर अर्काको रिसवतमा लोभिएर खाने मुख र भर्ने भँुडी मात्र बोकेका केही मलका मूलाहरूले देवनागरी लिपि र वर्णाक्षरहरूलाई नै क्रमशः समाप्त बनाउने मूर्खतापूर्ण अत्याचार गर्दै आइराखेका छन् । यो बेइमानी तिनीहरूले आफ्ना ती महान् विगत भैसक्नु भएका आफ्ना पूर्वजहरूको यशकीर्ति समाप्त पार्ने, वर्तमानमा जीवित रहेका सार्वभौमसत्ता सम्पन्न सम्पूर्ण जिम्दा नागरीकहरूको जिब्रो थुत्ने र जम्न बाँकी भावी भविष्यका सन्ततीहरूको भाषिक अधिकारलाई समेत समाप्त पार्ने अक्षम्य अपराध गरेका हुन् । यो आत्मघाती अत्याचारबाट ती बुर्थुङ्गाहरूले आफ्नै भाषिक अधिकारलाई समेत समाप्त बनाएका छन् । यी आततायी, अत्याचारी, भाषाघातीहरूको अत्याचारलाई समाज र समयले कहिल्यै पनि क्षमा छुट नदिने निश्चित छ ।

यो पृथ्वीतलमा भाषाघात भन्दा ठूलो महापाप अर्को कुनै छैन । भाषा नए भगवानसमेत मुखर हुन नसक्ने यो महानतम् प्राप्तिलाई मेटाउने दुष्टहरू आकारमा मान्छे देखिए पनि सारमा ती आततायी, अत्याचारीलाई पृथ्वीका अन्य कुनै पनि किटाणुहरूसँग समेत तुलनीय छैनन् र हुँदैनन् । किनकि, ती कुनै प्राणीहरूले आफ्नो भाषालाई आफैले मास्ने र मार्ने कुकर्म गरेका हुँदैनन् र गर्दैनन् ।

पछिल्लो समयमा सर्वोच्च अदालतलाई अचानो बनाएर मिति २०७६ साल मंसिर २७ गते भएको असंवैधानिक ‘इम्बोष्ड नम्बर प्लेट’ सम्बन्धी फैसलाले सम्मानित सर्वोच्च अदालत, संविधान, सार्वभौमसत्ता सम्पन्न नेपाल र आम नेपालीहरूको नैसर्गिक संवैधानिक भाषिक अधिकारलाई समाप्त बनाएको छ । अदातलको न्यायिक मर्यादा र सम्मानलाई धूलीमैदान बनाएको छ । मौजुदा नेपालको संविधान २०७२ को धारा ७(१), धारा २८, धारा ३२(३) धारा १३३ (३), धारा २७४(१) देखि (१०) एवं धारा १(१) समेतको विपरित भएकाले यो फैसला सोह्रैआना असंवैधानिक नै हो । हामी सार्वभौम नेपालीहरूका लागि यो असंवैधानिक नै हो । हामी सार्वभौम, नेपालीहरूका लागि यो असंवैधानिक ‘इम्बोष्ड नम्बर प्लेट’ कुनै पनि हालतमा मान्य र स्वीकार्य छैन ।

मानव समाज रहेसम्म यो असंवैधानिक भाषिक अत्याचारको विरोध र विरूद्धमा जिम्दा नेपालीहरूले आफ्नो नैसर्गिक भाषिक अधिकारका विषयमा आवाज उठाइरहने छन् । यो असंवैधानिक भाषिक बेइमानी प्रतिसम्हरण अनिवार्य छ । जय भाषा !! जय देश !!

– वशिष्ठधाम, निर्झर दिलचेत, सिन्धुबस्ती



प्रतिक्रिया दिनुहोस !
सम्बन्धित खबरहरु

सरकारद्वारा पुनः पूर्ण रूपले लकडाउन गर्न सक्ने सम्भावना सनत आचार्य, बेल्जियम पछिल्लो दुई सातायता बेल्जियममा कोरोना संक्रमण दर ह्वात्तै बढेको

प्रतीक्षा सुवेदी (खड्गी), अष्ट्रिया कोरोना संक्रमणको दोश्रो लहरले युरोपलाई थिल्थिलो पारिरहेको अवस्थामा केही युरोपियन मुलुकले लकडाउन सुरु गरेसँगै अष्ट्रियाले पनि

फ्रान्सका राष्ट्रपति एम्यानुएल म्याक्रोनले देशमा फेरि लकडाउनको घोषणा गरेका छन् । टेलिभिजनबाट सम्बोधन गर्दै उनले कोरोना भाइरसको महामारी बढ्दै गएकाले

देशभरमा आज कोभिड–१९ सक्रिय सङ्क्रमितको सङ्ख्या बुधबारभन्दा ६७४ कम भएको छ । देशभरमा आज (१३ कात्तिक) २,३६४ जना सङ्क्रमित थपिँदा